نان هم از سر سفرهها جمع شد!
قیمت نان در مشهد بار دیگر افزایش یافت؛ ابتدا بهصورت پنهانی و شبانه، از طریق کارتخوانهای دوم در نانواییها، و سپس با تأیید رسمی مسئولان. این دومین موج گرانی نان در سال جاری است.
در شامگاه پانزدهم آبان، نرخ نان بهطور غیررسمی بالا رفت و روز بعد، رئیس اتحادیه نانوایان مشهد افزایش ۱۵ درصدی قیمتها را تأیید کرد. یک روز بعد نیز، معاون برنامهریزی و توسعه فرمانداری مشهد اعلام کرد که مصوبات جدید کارگروه آرد و نان شهرستان اجرایی شده و قیمت اصلاحشده نان یارانهای در استان بر اساس تصمیم شورای تأمین خراسان رضوی به شهرستانها ابلاغ گردیده است.
چشمانداز افزایش قیمتها
افزایش اخیر بهای نان، که از مشهد آغاز شده و طبق تجربه معمول احتمال سرایت آن به سایر استانها و سپس پایتخت وجود دارد، در حالی رخ داده که دادههای رسمی مرکز آمار ایران نشان میدهد تورم نقطهبهنقطه نان و غلات در مهرماه امسال به ۱۰۰ درصد رسیده است. به بیان دیگر، قیمت نان در یک سال گذشته دو برابر شده و حالا نیز رشد ۱۵ درصدی جدید در پیش است. این وضعیت برای اقشار کمدرآمد بهویژه کارگران بهقدری فشارآور است که حتی خرید نان ساده نیز برایشان دشوار میشود.
افزایش قیمت نان بخشی از چرخهای تکراری است؛ هر بار از یکی از استانها، معمولاً خراسان آغاز میشود و پس از چند هفته به سراسر کشور میرسد. اما گرانی تنها محدود به نان نیست.
در همین روزها، «مجید میرلطیفی» عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس هشدار داده که «بهزودی قیمت ماست دو برابر میشود و مردم دیگر توان خرید نان و ماست هم نخواهند داشت». به گفته او، روند صعودی قیمت نهادههای دامی و لبنیات همچنان ادامه دارد.
فروردین امسال قیمت دام زنده حدود ۲۵۰ هزار تومان بود، اما اکنون به بیش از ۳۱۰ هزار تومان رسیده و احتمال افزایش بیشتر نیز وجود دارد. بسیاری از خانوادهها همین حالا هم توان خرید شیر کیلویی ۴۵ هزار تومانی را ندارند. برای یک خانواده سهنفره، مصرف ماهانه حدود ۲۰ لیتر شیر معادل یک میلیون تومان، لازم است، مبلغی که با حقوق ۱۵ میلیون تومانی یک کارگر بخش بزرگی از درآمد او را میبلعد. طبق اعلام وزارت بهداشت، سرانه مصرف لبنیات در ایران به حدود ۱۶۰ گرم در روز کاهش یافته است؛ در حالی که حداقل استاندارد تغذیهای روزانه دو واحد لبنیات است.
افزایش مداوم هزینههای زندگی
به این ترتیب، در هفتهها و ماههای آینده احتمال افزایش دوباره قیمت کالاهای اساسی از نان و غلات تا لبنیات بسیار بالاست؛ موج تازهای از تورم در حالی شکل میگیرد که شاخصهای اقتصادی مهرماه رکوردهای جدیدی ثبت کردهاند.
اکنون سبد معیشت حداقلی خانوارها از مرز ۵۰ میلیون تومان گذشته و هر شوک قیمتی تازه، فشار معیشتی بیشتری بر اقشار ضعیف وارد میکند.
«فرامرز توفیقی»، فعال کارگری و محاسب سبد معیشت کارگران، در گفتوگویی درباره گرانیهای اخیر بهویژه در بخش لبنیات میگوید: دولت عملاً کنترلی بر بازار ندارد و شبکههای قدرت و مافیاها قیمتها را تعیین میکنند. به گفته او، حتی بازار شیر خام و نهادههای دامی نیز در اختیار همین گروههاست و از ابتدای سال چندین بار قیمت لبنیات افزایش یافته است.
توفیقی تأکید میکند: «تقریباً هر روز صبح که از خواب بیدار میشویم، میبینیم چند قلم کالا گرانتر شده است. دولت تنها نظارهگر است و از مهار تورم ناتوان.» او با اشاره به افزایش قیمت گوشت و دام زنده میگوید ما از پشتپرده این گرانیها و ماجرای بیماری دام اطلاعی نداریم.
بر پایه گفتههای او، تورم واقعی مواد غذایی در مهرماه بیش از ۹۰ درصد بوده اما دولت آن را ۶۴ درصد اعلام میکند. در مورد نان نیز، توفیقی میگوید در حالی که طی یک سال گذشته بهای نان دو برابر شده، گزارشهایی از رشد جدید تا ۴۰ درصد در مشهد منتشر شده است.
به گفته وی، سبد معیشت خانوارهای کارگری که اسفند سال گذشته حدود ۲۴ میلیون تومان برآورد شده بود، اکنون به ۵۸ میلیون تومان رسیده است. با این حساب، حداقل دستمزد ۱۵ میلیون تومانی تنها حدود ۲۸ درصد هزینههای زندگی را پوشش میدهد.
توفیقی میافزاید: «در شرایط فعلی، درآمد یک کارگر فقط برای حدود شش روز از ماه کافی است. بقیه روزها با حذف هزینه آموزش، درمان و تغذیه یا زندگی در حاشیه شهر و فقر مطلق سپری میشود. شکاف میان دستمزد و سبد معیشت بیش از ۳۰ میلیون تومان است؛ کارگری که روزی تا شب زحمت میکشد، چطور باید این فاصله را پُر کند تا خانوادهاش فقط بتوانند زنده بمانند؟»
